تاريخچه انجمن علمي گوش و گلو و بيني و جراحي سر و گردن ايران

قبل از سال 1333 تعداد متخصصان گوش و گلو و بيني در ايران از بيست نفر تجاوز نمي كرد در ايران دو بخش تخصصي براي اين رشته بيشتر نبود كه هر دو در تهران يكي در بيمارستان امير اعلم و ديگري در بيمارستان فارابي فعاليت داشت.گرچه تعدادي از متخصصان اين رشته كه در خارج فارغ التحصيل شده بودند به صورت آزاد آنها هم باز در تهران در مطب شخصي مريض مي پذيرفتند ولي هيچيك جذب دانشگاهها نشده بودند. از راه اندازي دانشكده هاي پزشكي در شهرستانها مثل تبريز و شيراز چندسالي بيش نمي گذشت. دانشگاه شهيد بهشتي كه در آن زمان به نام دانشگاه ملي ناميده مي شد تازه افتتاح شده بودولي هيچ يك از اين سه دانشگاه فارغ التحصيل متخصص در رشته گوش و گلو و بيني نداشتند. هر دو بخش گوش و گلو و بيني تهران تابع استاد كرسي دانشكده ي پزشكي بودند (كه امروزه به نام مديريت گروه ناميده مي شود.) با اين مقدمه طبيعي است قبول داشته باشيم كه آن موقع نه از برگزاري جلسات علمي خبري بوده و نه تلاشي براي همبستگي و تشكيل انجمن صنفي.

اولين كسي كه به فكر تشكيل جلسات علمي افتاد زنده ياد دكتر حسين مرشد بود كه در آن زمان به عنوان متخصص گوش و گلو و بيني در بهداري ارتش فعاليت مي كرد و هنوز به دانشگاه تهران منتقل نشده بود. بهداري ارتش در آن زمان يك بخش به نام بخش چشم و گلو و بيني بيشتر نداشت. رئيس اين بخش مرحوم سرلشگر دكتر كني متخصص چشم بود ولي دكتر مرشد در اين بخش مستقلاً با ايشان همكاري مي كرد بخش چشم و گوش و گلو و بيني ارتش دو سه اتاق بيشتر نداشت دكتر مرشد با علاقه اي كه براي برگزاري جلسات علمي داشت يكي از اين اتاقها را انتخاب و صندلي چيد و از همه همكاران دعوت كرد كه به طور هفتگي پنج شنبه شب ها در بهداري ارتش حضور به هم رسانند. در اولين جلسه اين اتاق به شدت تاريك بود. دكتر مرشد با گذاشتن يك صندلي در يك اتاق ديگر و رفتن روي صندلي لامپ برق آن اتاق را باز كرد و به اتاق كنفرانس گوش و گلو و بيني آورد. استقبال همكاران و رزيدنتها كه سابقا به آنها اسيستان گفته مي شد و حتي برخي دانشجويان پزشكي كه خبردار شده بودند از اين جلسه پزشكي ارتش بي سابقه بود و هفته ها ادامه داشت و اساتيد به بحث درباره ي مسائل گوش و گلو و بيني، معرفي بيمار و تجربيات شخصي مي پرداختند. مرحوم پروفسور جمشيد اعلم استاد كرسي دانشكده پزشكي تهران ابراز تمايل نمود كه اين جلسات به بيمارستان امير اعلم منتقل شود و سه شنبه شب ها را به اين برنامه اختصاص داد. طبيعي است چون بيمارستان امير اعلم امكانات بهتري داشت تعداد بيشتري از همكاران متخصص چه

آزاد و چه شاغل در دانشكده پزشكي به طور مرتب در اين جلسات شركت مي كردند پس از يكي دوماه در يكي از اين جلسات كه مورد استقبال قرار گرفته بود فكر تشكيل انجمني براي گردهمايي دائمي متخصصان گوش و گلو و بيني به اذهان خطور نمود بدين نحو در سال 1333 شمسي بود كه شالوده بناي انجمن علمي گوش و گلو و بيني و جراحي سر و گردن فعلي ريخته شد. در همين ايام دكتر مرشد از ارتش استفا داد و به دانشگاه تهران آمد و به عنوان رئيس درمانگاه (مقامي پايين تر از دانشياري ولي بالاتر از استادياري) در بيمارستان اميراعلم مشغول به كار شد. پايمردي و تشويق او بود كه برگزاري جلسات علمي هفتگي را تضمينمي كرد.

در اينجا بد نيست اسامي متخصصان هيئت علمي و پزشكان آزاد سال 1333 را تا آنجا كه حافظه ياري ميكند به اطلاع برسانم. اغلب اين بزرگواران درگذشته اند ولي خداوند براي آنان كه هنوز زنده هستند عمر طولاني مرحمت نمايد.

در بيمارستان امير اعلم: پرفسور جمشيد اعلم (استاد) دكتر غلامحسين عليم مروستي و دكتر عبدالحسين طباطبايي (دانشيار) دكتر تقي منتخب و دكتر حسين مرشد ( رؤساي درمانگاه) دكتر راول مقصودي، دكتر حسين آريا، دكتر محمد نبي اديب (پزشكان بخش).

در بيمارستان فارابي: دكتر عبدالرضا ناييني (استاد) ( ايشان متخصص جراحي عمومي بودند ولي با گذراندن دوره ي تخصص گوش و گلو وبيني به كرسي گوش و گلو پيوستند) دكتركوثر، و دكتر جواد اميني (رؤساي درمانگاه) دكتر حسين خليلي و دكتر ربوبي ( پزشكان بخش).

پزشكان ديگر: دكتر خالاطيان، دكتر نيك نفس ( از وزارت بهداري) دكتر زندي حقيقي ( از شهرباني) دكتر فارياب و دكتر پژوهي ( پزشكان آزاد).

بيش از چند ماه از جلسات مرتب علمي هفتگي نگذشته بود كه با توجه و استقبال و علاقه همكاران فكر تشكيل انجمني به نام گوش و گلو و بيني به اذهان خطور نمود. مسلماً ايده چنين برنامه اي را مرحوم دكتر مرشد به پرفسور اعلم داده بود ولي اين پروفسور بود كه در انتهاي يكي از جلسات سه شنبه شب اين فكر را مطرح كرد كه همه پسنديدند و تأييد كردند. قرار شد در هفته بعد انتخابات صورت گيرد. البته انتخاباتي كه هفته بعد انجام شد به صورت تبادل نظر شفاهي بود و شباهتي به انتخابات مدون فعلي كه شامل اخذ رأي كتبي از تمامي شركت كنندگان است نداشت. مرحوم دكتر مروستي پرفسور جمشيد اعلم را به عنوان رئيس انجمن پيشنهاد نمود كه همه قبول كردند. آقاي پروفسور بعد از تشكر خواهش كرد همكاراني كه علاقه مندند به عضويت در هيئت مديره درآيند خود را معرفي كنند و ادامه داد كه ايشان براي دبيري انجمن دكتر ناصر معين زاده را معرفي مي كند كه مورد قبول حضار قرار گرفت. آقاي دكتر نيك نفس و چند نفر ديگر داوطلب عضويت در هيئت مديره شدند كه به همان نحو تصويب شد. مرحوم دكتر نيك نفس گفت من به هيئت مديره مي آيم كه حداقل يك نفر باشد كه از تكروي و انحصار طلبي جلوگيري كند بنابراين در سال 1333 رسماً انجمني كه امروز به نام انجمن علمي گوش و گلو و بيني و جراحي سر و گردن ناميده مي شود متولد شد. دكتر جمشيد اعلم و دكتر ناصر معين زاده به مدت شانزده سال هر دو مسئوليت را به عهده داشتند كه البته هر سه سال يك مرتبه بقيه اعضاء هيئت مديره جا به جا يا تعويض مي شدند. از فعاليت هاي شانزده سال اين آقايان ايجاد ارتباط با آيفوس (فدراسيون بين المللي انجمن هاي علمي گوش و گلو و بيني و جراحي سر و گردن) و پرداخت حق عضويت آن و ديگر مكاتبه با همكاران شهرستاني براي تشكيل انجمن درآن شهرستان و استان مربوطه بود به شرطي كه چهار نفر يا بيشتر متخصص داشته باشد. البته به همان سبك و سياق در بسياري از شهرستانها انجمن تشكيل شد ولي طبيعي است كه طبعاً به دليل كمي تعداد عضو نمي توانستند فعاليتهاي چشمگيري داشته باشند.در سال 1349 كه پرو فسور اعلم به مجلس سنا راه يافته بود و در عين حال اداره دپارتمان گوش و گلو بيني دانشگاه تهران را هم به عهده داشت ( در آن زمان مقام استادي دانشگاه مادام العمر بود ) طبعا علاقه مند بود كه شخص ديگري رياست انجمن را به عهده بگيرد كه در سال 1349 مرحوم دكتر تقي منتخب به عنوان رئيس و دكتر حبيب الله مدرس موسوي به عنوان دبير انتخاب شدند و دوره ي فعاليت آنان تا سال 1356 طول كشيد. دكتر منتخب كه خود علاقه ي ويژه اي به كنگره هاي جهاني گوش و گلو و بيني آيفوس كه هر چهار سال يك مرتبه برگزار مي شد نشان مي داد و در تمام آنها شركت مي كرد از دكتر موسوي خواست كه با فراخواني داوطلبان ، آنها را به كشور برزيل كه يك سال بعد كنگره جهاني در شهر ريودوژانيرو برگزار مي شد ببرد. دكتر موسوي براي اوليت دفعه تور علمي تخصصي جالب را راه انداخت و تعداد قابل توجهي از همكارن را به برزيل برد و در كشور آمريكا هم گردش داد. در سال 1356 كه اولين كنگره بين المللي گوش و گلو و بيني به رياست دكتر مرشد و محمد حسن خالصي در تهران برگزار شد و اساتيدي مثل شوكنكت از آمريكا و پيالو از فرانسه و فيش از زوريخ سوييس در آن شركت كردند انتخابات ديگري صورت گرفت و دكتر مرشد به عنوان رئيس انجمن و دكتر علي آقا محمدي به عنوان دبير انتخاب شدند. دكتر آقا محمدي جوان فعال و سازنده اي بود و به آرشيو و دبيرخانه انجمن سر و صورتي داد كه متأسفانه به دليل بيماري مجبور به مسافرت و عزيمت به آمريكا گرديد و دكتر هبت الدين برقعي كه عضو هيئت مديره بود به جاي او به دبيري انتخاب گرديد مدت فعاليت دكتر حسين مرشد چهار سال طول كشيد كه هم در زمان او بود جلسات كنفرانس متعدد و كنگره هاي علمي داخلي در تهران و شهرستانها براه افتاد. گفته شد كه دكتر مرشد از ابتدا علاقمند و عاشق چنين برنامه هايي بود. در سال 1370 با يك انتخابات مهم دكتر مير عابدي به عنوان رئيس و دكتر سيد مجيد احمدي زاده به عنوان دبير انتخاب شدند. در زمان اين دو عزيزان بود كه محل ثابتي را به عنوان دبيرخانه انجمن اختصاص دادند. با وجود فعاليت متعدد دكتر احمدي زاده شايد به دليل كمي بودجه (چه براي دريافت حق عضويت تلاش زيادي انجام نمي شد) و پيدا نكردن محل مناسب بالاخره دكتر مير عابدي در محل مطب خود در خيابان طالقاني اتاقي را بدين منظور آماده كرد و براي اولين مرتبه تابلو انجمن گوش و گلو وبيني ايران به ديوار نصب شد.از فعاليت ديگرشان تشكيل دبيرخانه مرتب، استخدام منشي و بايگاني كامپيوتريزه بود.براي همه اعضا كارت عضويت دو زبانه صادر شد. آرم و مهر بسيار زيبايي برا ي انجمن سفارش دادند و در مدت تقبل مسئوليت آنان بود كه موجوديت انجمن در كميسيون ماده 10 وزارت كشور به ثبت رسيد در اين آرم زيبا سال 1975 ميلادي به عنوان سال به ثبت رسيدن انجمن قيد شده است. دكتر مير عابدي براي اولين مرتبه كنگره بزرگي را در تالار علامه اميني دانشگاه تهران برگزار كرد كه اغلب متخصصان گوش و گلو و بيني در آن شركت نمودند.

انتخابات بعدي در سال 1373 تحت نظر وزارت كشور و به صورتي مدون انجام شد كه در آن دكتر محمد حسن خالصي به عنوان رئيس و دكتر هوشنگ بديعي به عنوان دبير انتخاب شدند. ماجراي از آن سال به بعد را همه همكاران معاصر خود بهتر مي دانند. بعدها مجوز صدور پروانه انجمن هاي به پزشكي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي تفويض گرديد.در زمان وزارت دكتر محمد فرهادي بود كه جراحي سر و گردن هم به عنوان انجمن علمي گوش و گلو و بيني ايران اضافه شد.

والسلام